نخستین بار مارتین سلیگمن[۱]، روانشناس مشهور آمریکایی، مفهوم “درماندگی آموخته شده[۲]” را معرفی کرد.
چه زمانی و چگونه این مفهوم مطرح شد؟
در اواخر دهه ۱۹۶۰ میلادی، سلیگمن همراه با همکارانش (به ویژه استیو مایر) آزمایشهایی روی حیوانات انجام دادند. در این آزمایشها مشاهده کردند:
- وقتی حیوانات در شرایطی قرار می گرفتند که هیچ کنترلی بر پیامدهای منفی نداشتند،
- به تدریج یاد می گرفتند که تلاش بی فایده است،
- و بعد حتی در شرایطی که می توانستند فرار کنند، هیچ اقدامی نمی کردند.
سلیگمن این پدیده را “درماندگی آموخته شده” نامید.
این نظریه بعداً به انسانها نیز تعمیم داده شد و تبدیل به یکی از پایه های مهم روانشناسی افسردگی، انگیزش و امید شد.
چرا سلیگمن مهم است؟
زیرا او نشان داد که:
- احساس ناتوانی آموخته می شود نه اینکه ذاتی باشد.
- و به همین ترتیب، امید نیز قابل یادگیری، آموزش و بازیابی است.
بعدها سلیگمن از همین مسیر به “روانشناسی مثبت گرا” رسید و تبدیل به یکی از بنیانگذاران آن شد.
[1] Martin Seligman
[2] Learned Helplessness
