خیر، اختلال افسردگی به هیچ وجه یک اختلال منحصراً زنانه نیست. افسردگی یک بیماری جدی روانپزشکی است که هم مردان و هم زنان (و کودکان و سالمندان از هر جنسیتی) را مبتلا می کند.
با این حال، تفاوتهای بسیار مهمی در نحوه شیوع، بروز علائم، و تشخیص افسردگی بین زنان و مردان وجود دارد که باعث شده این تصور اشتباه در جامعه شکل بگیرد.
در ادامه این تفاوتها و ریشه های آنها را بررسی می کنیم.
۱. چرا آمارها نشان می دهند زنان بیشتر مبتلا می شوند؟
مطالعات آماری در سراسر جهان نشان می دهند که زنان تقریباً دو برابر مردان به افسردگی مبتلا می شوند. دلایل این موضوع بیولوژیکی و اجتماعی است:
– نوسانات هورمونی شدید: همانطور که پیشتر اشاره شد، زنان در طول زندگی خود با تغییرات هورمونی شدیدی روبرو هستند (چرخه قاعدگی، بارداری، پس از زایمان و یائسگی) که مستقیماً بر سیستم سروتونین مغز تأثیر می گذارد.
– تفاوت در پاسخ به استرس: زنان به طور میانگین سیستم واکنش به استرس حساستری دارند که احتمال بروز اضطراب و افسردگی را افزایش می دهد.
– فشارهای اجتماعی و نقشها: مسئولیتهای چندگانه (کار بیرون، خانه داری، مراقبت از فرزندان و سالمندان) فشار روانی مضاعفی بر زنان وارد می کند.
۲. افسردگی در مردان: پنهان و خطرناکتر
هرچند آمار ابتلای زنان بالاتر ثبت شده است، اما کارشناسان معتقدند آمار افسردگی در مردان بسیار کمتر از واقعیت گزارش می شود. افسردگی در مردان به دلایل زیر متفاوت است:
– تفاوت در علائم: زنان معمولاً افسردگی را با غمگینی، گریه، ناامیدی و احساس گناه نشان می دهند. در مقابل، مردان اغلب افسردگی را با خشم، پرخاشگری، تحریک پذیری، رفتارهای پرخطر (مانند رانندگی خطرناک) و پناه بردن به کار مفرط یا سوء مصرف مواد و الکل بروز می دهند. به همین دلیل، افسردگی مردان اغلب با مشکلات رفتاری یا اخلاقی اشتباه گرفته می شود.
– موانع فرهنگی برای ابراز نیاز: کلیشههای جنسیتی سنتی به مردان دیکته می کنند که باید قوی باشند و احساسات یا ضعف خود را نشان ندهند. این موضوع باعث می شود مردان کمتر به دنبال درمان بروند و درد خود را انکار کنند.
– آمار بالای خودکشی: با اینکه زنان بیشتر اقدام به خودکشی می کنند، اما آمار فوت ناشی از خودکشی در مردان به طور میانگین ۳ تا ۴ برابر زنان است. این نشان می دهد که افسردگی در مردان چقدر می تواند شدید، پنهان و مرگبار باشد.
۳. تفاوتهای کلیدی در یک نگاه
برای درک بهتر، می توان نحوه مواجهه دو جنس با افسردگی را اینگونه مقایسه کرد:
– زنان: بیشتر احتمال دارد که متوجه افسردگی خود بشوند، درباره آن گفتگو کنند، به پزشک یا روانشناس مراجعه کنند و علائم را به صورت درونی (غم، بی ارزشی) تجربه کنند.
– مردان: بیشتر احتمال دارد که علائم را انکار کنند، آن را به خستگی کاری ربط دهند، علائم را به صورت بیرونی (پرخاشگری، رفتارهای تکانشی) نشان دهند و از دریافت کمک حرفه ای خودداری کنند.
نتیجه گیری
افسردگی جنسیتی نمی شناسد. این اختلال یک ضعف شخصیتی یا یک مسئله زنانه نیست، بلکه یک بیماری بیولوژیکی و روانشناختی واقعی است. شناخت این موضوع کمک می کند تا علائم افسردگی در مردان را سریعتر شناسایی کنیم و مانع از آسیبهای جبران ناپذیر شویم.
