ارتباط
برای نوجوانان مهم است که احساس کنند گوش شنوایی برای شنیدن آنها وجود دارد و به نظرات آنها ارزش گذاشته میشود .احساس استقلال و داشتن اختیار نیز برای نوجوانان مهم است .پیشنهادات زیر میتواند در ایجاد ارتباط کارآمد با کودکان به ویژه با کودکان و نوجوانی که رفتارهای مشکلساز دارند ، مفید واقع شود .
ارتباط مقتدرانه
- بگویید منظورتان چیست ؟منظور از آنچه که گفتید ، چیست ؟ در حالت مطلوب آن را یکبار بگویید (ولی اگر ضرورت تکرار آن را احساس کردید ، تکرارش کنید )
- از پیامهای روشن و بدون ابهام و مثبت استفاده کنید. برای مثال؛ «من می خواهم کتابتان را برایم بیاورید» (سپس تشویق ) «چقدر کتابت را تمیز نگهداشتی»، «آفرین تمرینات را انجام دادی»
- کودکان را به سمت و سوی رفتارهای خوب سوق دهید (به جای برخورد با رفتارهای بد، رفتارهای خوب را تشویق کنید .)
- از پیامهای غیرکلامی برای تقویت و پشتیبانی پیام کلامی خود استفاده کنید برای مثال همراستا با گفتن نه یا بله را با تکان دادن سر به معنی تأیید یا تکذیب همراه کنید
هماهنگ کردن گفتههای خود با رفتارتان
- اگر یک کودک بعد از چندین بار در خواست، پاسخی نمیدهد، وارد مرحله هشدار شوید و به او هشدار بدهید.
- اگر همچنان کودک به رویه خود ادامه داد. او را با پیامد منفی رفتارش مواجه کنید بعد از کلاس به مدت یک دقیقه پشت در بماند .
- تنبیهات نباید منافع کودک را نقص کند و باید کاملاً با نوع رفتار تناسب داشته باشد.
- تنبیهات باید متناسب با قواعد و روانشناسی چاپ شده باشد و نه خودسرانه و غیرمنتظرانه استفاده شود. استفاده از دو طرح که به طور معمول به عنوان عواقب کودکان مورد استفاده قرار میگرفت، میتواند مفید واقع شود :
برنامهریزی برای پیشگیری از وقوع طوفان
| برنامه معلم | برنامه مراقب |
| دادن هشدار
ماندن در کلاس به مدت یک دقیقه ماندن در کلاس به مدت دو دقیقه فرستادن به پیش مدیر خواستن والدین |
دادن هشدار
۵ دقیقه زودتر به رختخواب رفتن ۱۰ دقیقه زودتر به رختخواب رفتن محروم شدن از دیدن برنامه تلویزیون مورد علاقه کار کردن برای یک آخر هفته |
شکلهای دیگر اصلاح رفتار میتواند شامل استفاده از یک چارت با برچسبها یا ستارهها با هدفهایی مشخص نوشته شده که ترجیحاً مورد توافق کودک نیز است. در مدرسه، این اهداف در مورد استانداردهای رفتاری مورد انتظار است، در حالیکه در خانه این اهداف ممکن است شامل سر موقع از مدرسه به خانه آمدن، باشد و…تکرارمی کنم ؛ کلید موفقیت تشویق و موفقیت است . پاداش با تقویتهای متوالی برای اهداف مورد نظر و حفظ ٌWARM قابلاجرا (workable)، دستیافتنی(َAchiveable) ، واقعی(Realistic) ، قابلکنترل(Manangeable) ]
حفظ اعتمادبهنفس
پس از بحث در مورد اهمیت پیامهای اساسی انسان ، این مهم است که این نیازها را در هنگام ایجاد ارتباط با کودکان و نوجوانان در نظر داشته باشیم. استفاده از پیامهایی که با ضمیر من شروع میشود، کمک به بیان ناامیدی خود بدون حمله به شخص دیگر میکند.تفاوت بین این دو نوع سبک از گفتار دقت کنید :
«تو هیچوقت خودکار نمیآوری و برای گرفتن خودکار از دیگران ، وقت کلاس را هدر میدهی. چند بار باید بگویم که منظم تر باش !؟!»
«وقتی مردم سر کلاس بدون خودکار میآیند ، نمیتوانند تکالیفشان را انجام دهند و من ناراحت و نگران شما می شوم که نمیتوانید تکالیفتان را انجام دهید . »
شما در این دو نوع از بیان یک پیام میفرستید ولی توضیح اثر کار کودک بر شما به جای نشان دادن اینکه کودک /نوجوان چقدر ناامید کننده است ، بهتر است چرا که آنها ،بیان نوع اول را به درستی در نمییابند!
سرزنش کردن خود
اگر رفتار یک کودک نسبت به درخواست شما ناسازگار است ، این به مراتب موثرتر است که نشان دهید که خود به روشنی انتظارات خود را بیان نکردید تا اینکه آنها را به خاطر درست گوش نکردن سرزنش کنید .این روش به کودک این فرصت را میدهد که دوباره پیام شما را بشنود بدون اینکه به احساس خود – ارزشمندیاش صدمهای وارد شود. کودکان و نوجوانان با مشکلات اجتماعی و عاطفی اغلب در تمرکز کردن مشکلدارند و ممکن است نیاز به تکرار دستورالعمل داشته باشند تا پیام را شنیده و معنای آن را درک کنند . مشکلات عاطفی و اجتماعی با مشکلات زبانی همبستگی بالایی وجود دارد – دلیل دیگر برای داشتن مکالمه ساده و واضح .
تشویق در کنار عمل
این شامل دادن یک دستورالعمل و یافتن ۲ نفر که آن را انجام دهد ،است در حالیکه شما هم زمان با انجام دستورالعمل ،آن را تکرار میکنید .برای مثال ؛ صفحه ۲۵ کتابت را باز کن ؛ بسیار خوب امی[۲] ، من شما را میبینم که دارید صفحه ۲۵ کتابت را باز میکنید؛ آفرین امی، من دارم شما را میبینم که دارید برای پیدا کردن صفحه ۲۵ تلاش میکنید .این به کودکانی که دستورالعمل را نشنیدند ، فرصت شنیدن دوباره دستورالعمل را میدهد . علاوه بر این روش ،به کودکانی که نمیتوانند دستورالعملهای کلامی را دنبال کنند ، این فرصت را میدهد که با دیدن همکلاسیشان ، آنچه را که باید انجام دهند ، بفهمند .
مثالهای بالا در عین سادگی ، هنوز موثرند .آنها شکلی از برقراری ارتباط با دیگران هستند که اعتمادبهنفس را حفظ میکنند و بزرگسالان را آرام و در کنترل نگه میدارند .
آموزش مهارتهای اجتماعی
داشتن برنامه آموزشی برای کسب مهارتهای اجتماعی متمایز در هر مدرسه که مورد تأیید والدین و مراقبان با حداقل مجموعهای از ارزشهای اصلی مورد نیاز است . هدف چنین برنامههای آموزشی این است که کودکان / نوجوانان یاد بگیرند جامعه پسند رفتار کنند . برنامه آموزشی با ابعاد اجتماعی و عاطفی در یادگیری ،در درجه اول یک طرح ابتکاری برای کل مدرسه است اما کودکان ما بیشتر نیاز به مدلهای ساختار یافته تر و شایسته محور است . اجزای خاص یک برنامه آموزشی کارآمد ممکن است شامل موارد زیر باشد :
- توانایی معرفی کردن خود و دیگران در یک محیط گروهی ؛
- مهارت خوب گوش دادن ؛
- تماس چشمی مناسب و استفاده خوب از مهارتهای غیرکلامی ؛
- مهارتهای خوب تغییر کردن ؛
- توانایی اشتراک گذاری مناسب؛
- مهارتهای خوب صحبت کردن (سرعت ، تن صدا ،بلندی )
- توانایی دنبال کردن دستورالعملهای منطقی
- توانایی دنبال کردن قوانین بازی / مسابقه /کلاس
- پیوستن به گروه برای انجام وظایف و سرگرمی
- نادیده گرفتن محرکهایی که حواس را پرت میکند
- بیان بینش ، افکار ، نظرات به صورت مناسب
- جویای کمک به صورت مناسب
- تشویق و تقویت
- مدیریت خشم /خود و دیگران
- ایجاد و حفظ روابط موفقیتآمیز با همسالان و بزرگسالان
- این لیست جامع نیست . بسیاری از مهارتهای دیگر را میتوان به آن گنجاند .
هر کدام از مهارتها برای روشهای تدریس خلاقانه همچون نمایش ، نقش بازی کردن ، روزنامه دیواری ، خدمات اجتماعی ، بازیها ، فعالیتهای بیرونی و ورزش باز است .متأسفانه ، اغلب فشارهای برنامه درسی و رقابت در بسیاری مدارس باعث شده است که روشهای تدریسی به کار گرفته شود که کمتر خلاقانه است و دانشآموزان نیز اغلب در برنامه PSHE به عنوان یک برنامه بیاهمیت شرکت نکنند و یا اینکه بدان الویت پایین اختصاص دهند . معلمان نیز از این شاکی هستند که چرا بیشترین زمان صرف آموزش مدیریت رفتار به آنها میشود و زمان کمی برای آموزش نحوه رفتارشان اختصاص مییابد .
حل تعارض
در مدرسه ، حل تعارض احتمالاً بهترین آموزش به عنوان بخشی از برنامه آموزش فردی ، اجتماعی و بهداشت و درمان[۳] (PSHE)است .اگر آموزش به همه داده شود و نه فقط به کودکان دارای مشکل کنترل خشم، احتمال اینکه آموزش کارآمدتر شود و با اظهارات صریح و روشن زیر بیمه شود ، بیشتر است :
- به حق هر فرد برای داشتن نقطه نظرات خود ،احترام بگذارید .
- همیشه سعی خود را بر این بگذارید که احساس دیگران را نیز دریابید .
- نیازهای خود را بدون اینکه به منافع دیگران لطمه وارد کنید ، ارضاء کنید .
- استخراج مجموعهای از اظهارات ارزشی که کودکان/نوجوانان پذیرای آن باشند و از عهده آن برآیند، بهتر است. بسیاری از مدارس باارزشهای تحمیلی و بلند پروازانه خود مشکل دارند چرا که آنها مورد قبول دانشآموزان نیست .
- حل مناقشه در خانه احتمالاً متفاوت از حل تعارض در مدرسه است ، چرا که والدین و بسیاری از مراقبان با ارزیابیهای خارجی که مشاغل روبرو هستند، مورد نظارت قرار نمیگیرند .تلاش والدین و معلمان برای آموزش مهارتهای مفید و مناسب تعارض با یک قاعده ساده بیمه میشوند (یوری و فیشر[۴] ۱۹۹۱) :
- هدف ، بردن(برنده شدن) یا یافتن راهحلی برای بردن است !
- این«ماتریکس پیامد »ساده را برای حل تعارض بین یک بزرگسال (والدین یا معلم) و یک کودک را بررسی کنید. برای مثال انجام به موقع تکالیف :
قبول کنید که کسب نتیجه برنده / برنده، یک نتیجه بعید است . اگر چه مطرح کردن این موضوع در کل بحثانگیز است ، اما با این حال سعی کنید که شرایطی را ایجاد کنید که دو طرف احساس خشنودی کنند.این را نیز بدانید که این دینامیک با افزایش اندازه گروه ، پیچیدهتر میشود .مثل یک کلاس با ۳۰ دانشآموز و یک معلم . با این وجود توصیههای زیر برای ارتقاء مهارت کل مثبت تعارض و مناقشه ساده است :
- اگر کسی هنوز عصبانی است ، سعی در حل و فصل مناقشه نکنید؛ بعد از فوران خشم و بروز عصبانیت به مدت ۴۵ دقیقه صبر کنید .
- جایگزینهایی برای نشان دادن خشم
- مشکل را آموزش دهید (تباه کنندههای خشم را در زیر نگاه کنید )
- از پیامهای استفاده کنید که با ضمیر «من » شروع میشود به عنوان مثال برای معلم :«من احساس نا امیدی می کنم وقتی بچه ها در کلاس سرجایشان نمی نشینند » ؛ برای دانشآموز:«من اغلب نگران تکالیفم هستم»
- سعی کنید به جای حمله کردن به شخصیت کودک یا نوجوان ، در مورد رفتار آنها آن هم بدون سرزنش کردن صحبت کنید برای مثال جمله «صدای فریاد ،مرا را ناراحت می کند »را جایگزین جمله «شما همیشه پرخاشگر هستید »
- سعی کنید پای خود را در کفش کودکان و نوجوانان بگذارید و از زاویه دید آنها مشکل را بنگرید و بدان بپردازید .
- سهم خود را در ایجاد مشکل بیابید ، هرچند سهم شما بسیار اندک باشد . برای مثال من میتوانم ببینم که آن تحریککننده میشود اگر دستور انجام کاری را بدهم که انجام آن را دوست ندارید.
- راهحلهایی را بیابید که آن یا بخشی از آن به صورت یک فعالیت مشترک باشد .سپس از میان این راهحلها، راهحلی را انتخاب کنید که به فعالیت برنده /برنده نزدیک باشد .
- اگر خواستار پیروزی بزرگتر از این هستید ، سخاوتمند باشید!
آموزش رفتارهای خوب
برای کمک به یادگیری خواندن به کودکان ، اکثر مدارس، برنامه درسی ، طرح کار ، طرح درس ، نظارت ، تعیین معیار ، آموزش معلمان همیار خانه – مدرسه دارند . با این حال ،تا همین اواخر تعداد کمی از مدارس یک برنامه مشخص برای آموزش رفتارهای خوب دارند و از میان همین مدارس هم بسیاری هنوز این برنامه را تبدیل به عمل نکردهاند . نکته جالب اینجاست که این اغماض در حالی است که بسیاری از آنها ابراز نگرانی درباره رفتارهای دانشآموزان کردهاند .
روند کار بر این فرض استوار است که صدای عمل بلند تر از صدای کلمات است بنابراین عمل برای آموزش رفتارهای خوب بهترین شروع برای کمک به کودکان و نوجوانان برای انجام کارهای خوب صرف نظر خواستهی آنها است . بچههای خیلی عصبانی نیاز به این دارند که خود را خوب ببینند ، چراکه این کودکان تا کنون تجربیات قابلتوجهی از احساساتی داشتهاند که در تضاد با احساس خوب بودن است . انجام کارهای خوب توسط دانشآموزان خیلی عصبانی حداقل ۲ فایده دارد . یک اینکه آنها یک احساسی از خوب بودن را در خود رشد میدهند که نتیجهاش ارتقاء اعتمادبهنفس است . دوم ، تصویر آنها در ذهن دیگران (همسالان، والدین، معلمان و…)بهبود مییابد .
لارنس شاپیرو[۵] (۱۹۹۴)و همکاران توضیح می دهند که چگونه کتابی که توسط انتشارات کوناری[۶] تحت عنوان «اعمال تصادفی از مهربانی »چاپ شد در نهایت تبدیل به یک جنبش در امریکا شد که به موجب آن کودکان در کلاس درس در سراسر کشور تلاش به انجام دادن کارهای خوب در طی روز میکردند.(برای کسب ایدههای خلاقانه به سایت www.actsofkindness.org مراجعه کنید ) تحقیقات تجربی متعاقباً نشان دادهاند .اعمال ارادی محبتآمیز در بالا بردن احساس خوب بودن در فرد موثر است.(لیبمیرسکی[۷] ۲۰۰۷)نمونههایی از اعمال مهربانانه شامل :باز کردن در برای کس دیگر ؛ گفتن چیزهای دلگرمکننده به کسی که احساس ناراحتی میکند ؛اعمال بعضی از تغییرات کوچک در یک موسسه امور خیریه . مهربانی ممکن است همهگیر شود ولی حتی اگر چنین چیزی اتفاق نیفتاد ، هر عمل به طور مجزا نیز حکم یک رفتار مثبت دارد .
معلمان و والدین میتوانند در آموزش رفتارهای خوب کمک کنند البته با استفاده از :
- حصول اطمینان از اینکه کودکان متوجه انجام حداقل یک چیز خوب در هر روز میشوند؛
- تشویق کودکان برای حفظ و انجام کردار نیک و در صورت امکان ،دادن جایزه در مقابل جمع ؛
- دادن دستورالعملهای ساده و روشن در مورد چگونگی انجام رفتارهای مثبت ؛
- استفاده از برنامههای اصلاح رفتار مثل استفاده از نمودارهای ستاره ؛
| خلاصه
در این قسمت به نحوهای که بزرگسالان میتوانند با کودکان و نوجوانان کار کنند و آنها را با استفاده از موارد زیر فعالانه به سمت مدیریت کارآمد احساسات و هیجانات قوی سوق دهند پرداخته شد : · مکالمه قاطعانه · حفظ اعتمادبهنفس · آموزش مهارتهای اجتماعی · حل تعارض · آموزش رفتار خوب |
[۱] -Broken record technique
[2] -Amy
[3] -Personal ,Social and Health Education
[4] -Ury and Fisher
[5] -Lawrence Shapiro
[6] -Conari
[7] -Lybomirsky
