واژه دشنام از ترکیب دو جزء فارسی کهن ساخته شده است:
ریشه شناسی واژه دشنام
ساختار واژه:
| جزء | معنا |
| دُش | پیشوندی به معنای «بد»، «ناروا»، «ناخوشایند» (برابر با “mal-” در انگلیسی مانند malfunction) |
| نام | در اینجا بهمعنای «نام بردن» یا «نامیدن»، که به زبان آوردن کسی یا چیزی را نشان می دهد |
بنابراین دُشنام یعنی:
«نام بد بردن از کسی» یا «بد نام کردن» → و در کاربرد امروزی یعنی: ناسزا، فحش، سخن توهین آمیز.
نمونههای تاریخی:
- واژهی دش در فارسی باستان و اوستایی وجود داشته و همیشه بار منفی داشته است:
- در اوستایی: dus- یا duš-
- مثال: duš-šyaothna = کردار بد
- نام نیز ریشه در فارسی باستان nāma- و اوستایی nāman- دارد، که معنای «نام» می داده و در زبانهای هندواروپایی هم دیده می شود:
- انگلیسی: name
- سانسکریت: nāman
خلاصه:
- دُشنام واژهای کاملاً فارسی تبار است، از ترکیب «دُش» (بد) و «نام» (نامیدن).
- به معنای نام بد بردن یا گفتار ناروا درباره کسی.
- این واژه در فارسی میانه نیز با صورتهای مشابه وجود داشته است.
