۱. افراد با نشخوار فکری بالا
این افراد بیش از همه از انتقال توجه سود می برند.
۲. افراد با بی لذتی
چون فلو لذت را از راه «درگیری» بازمی گرداند، نه از راه انتظار برای بهتر شدن حال.
۳. افراد با عزت نفس پایین
چون تجربه کارآمدی ایجاد می کند.
۴. افراد کمالگرا
البته فقط اگر یاد بگیرند هدف از فعالیت، «کامل بودن» نیست.
موانع رایج در بزرگسال افسرده
۱. «هیچ کاری برایم جذاب نیست»
در این حالت، لازم نیست فعالیت خیلی جذاب باشد.
معیار اولیه این است:
«کدام کار از همه کمتر غیرممکن به نظر می رسد؟»
۲. «انرژی ندارم»
در افسردگی، انرژی اغلب بعد از شروع یک عمل کوچک کمی فعال می شود.
پس نباید منتظر انگیزه کامل ماند.
۳. «ذهنم وسط کار منحرف می شود»
طبیعی است.
قرار نیست فلو از دقیقه اول کامل رخ دهد.
هر بار فقط توجه را به کار برگردانید.
۴. «قبلاً در این کار خیلی بهتر بودم»
این مقایسه یکی از تله های اصلی افسردگی است.
باید روی نسخه فعلی خود کار کرد، نه نسخه قبلی.
۵. «اگر کامل انجام ندهم ارزشی ندارد»
این فکر باید به این جمله تبدیل شود:
«ارزش این کار در انجام دادن آن است، نه در کامل بودنش.»
نقش درمانگر یا اطرافیان
برای بزرگسال افسرده، اطرافیان باید:
– فشار را کم کنند،
– فعالیت را کوچک و ممکن نگه دارند،
– نتیجه محور نباشند،
– پیشرفتهای ظریف را ببینند،
– و فرد را با گذشته یا دیگران مقایسه نکنند.
جمله های کمک کننده:
– «لازم نیست کامل باشد، فقط شروعش کن.»
– «همین که ۱۰ دقیقه درگیرش شدی مهم است.»
– «هدفت فقط انجام دادن این بخش کوچک است.»
– «ببین بعدش ذهنت کمی فرق می کند یا نه.»
تفاوت فلو با فعال سازی رفتاری
این دو خیلی به هم نزدیکند، اما یکی نیستند.
فعال سازی رفتاری:
روی انجام فعالیت برای شکستن اجتناب تمرکز دارد.
فلو:
روی کیفیت درگیری ذهنی عمیق در فعالیت تمرکز دارد.
یعنی ممکن است فرد فعالیتی انجام دهد، اما هنوز در فلو نرود.
فلو وقتی رخ می دهد که:
– توجه جمع شود،
– چالش مناسب باشد،
– و فرد برای مدتی در کار حل شود.
جمع بندی
تکنیک فلو در بزرگسال افسرده کمک می کند تا فرد:
– از نشخوار فکری فاصله بگیرد،
– دوباره حس کارآمدی را تجربه کند،
– از بی حرکتی خارج شود،
– و به جای غرق شدن در رنج، در یک فعالیت معنادار غرق شود.
به زبان ساده:
افسردگی فرد را در ذهن خودش زندانی می کند؛ فلو پنجره ای به تجربه زنده، فعال و توانمندانه باز می کند.
