بله، درست است. “اختلال رابطه همسر-همسر” (Partner Relational Problem) یکی از دسته بندی های تشخیصی در DSM-5 است که به طور خاص به مشکلات موجود در روابط زناشویی و بین زوجین می پردازد. در ادامه، توضیحات بیشتری در مورد این اختلال ارائه می کنم:
معیارهای تشخیصی اختلال رابطه همسر-همسر (Partner Relational Problem) بر اساس DSM-5:
- الگوی تعاملی مختل:وجود یک الگوی تعاملی مداوم و مخرب بین زوجین که با ویژگی های زیر مشخص می شود:
- ارتباطات منفی:شامل انتقاد، تحقیر، حالت تدافعی و سکوت (قطع ارتباط).
- مشکلات حل مسئله:ناتوانی در حل مشکلات و اختلافات به شکل سازنده و موثر.
- سوء تفاهمات:درک نادرست از انگیزه ها، نیات و رفتارهای طرف مقابل.
- کاهش صمیمیت:فقدان نزدیکی عاطفی، جسمی و یا جنسی.
- عدم اعتماد:شک و تردید در صداقت و وفاداری طرف مقابل.
- کنترل گری:تلاش برای کنترل رفتار، افکار و احساسات طرف مقابل.
- بی وفایی:خیانت عاطفی یا جنسی.
- خشونت:آزار جسمی، کلامی، عاطفی، جنسی یا مالی.
- ناراحتی یا اختلال قابل توجه بالینی:الگوی تعاملی مختل باعث ایجاد ناراحتی قابل توجه بالینی یا اختلال در عملکرد فردی، خانوادگی، اجتماعی، شغلی یا سایر زمینه های مهم زندگی می شود. به عبارت دیگر، مشکلات رابطه به حدی شدید هستند که باعث ایجاد مشکلات جدی در زندگی زوجین می شوند.
- عدم وجود اختلال روانی دیگر:مشکلات رابطه نباید به طور کامل ناشی از یک اختلال روانی دیگر در یک یا هر دو طرف باشد (مانند افسردگی، اضطراب، اختلال شخصیت یا اختلال مصرف مواد). اگر مشکلات رابطه ثانویه به یک اختلال روانی دیگر باشند، تشخیص اصلی، آن اختلال روانی خواهد بود.
- عدم وجود بیماری جسمی:مشکلات رابطه نباید به طور کامل ناشی از یک بیماری جسمی در یک یا هر دو طرف باشد. اگر مشکلات رابطه ثانویه به یک بیماری جسمی باشند، تشخیص اصلی، آن بیماری جسمی خواهد بود.
نکات تکمیلی:
- اهمیت ارزیابی جامع: ارزیابی باید شامل بررسی دقیق الگوهای تعاملی، ارتباطات، باورها و انتظارات هر دو طرف باشد. همچنین، باید عوامل استرس زا و منابع حمایتی موجود در زندگی زوجین نیز در نظر گرفته شوند.
- تنوع در شدت و نوع مشکلات: شدت و نوع مشکلات رابطه می تواند بسیار متنوع باشد. برخی زوجین ممکن است با مشکلات ارتباطی جزئی دست و پنجه نرم کنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است درگیر خشونت، خیانت و یا مشکلات جدی تر باشند.
- نیاز به درمان تخصصی: “اختلال رابطه همسر-همسر” یک مشکل پیچیده است که اغلب نیاز به درمان تخصصی توسط متخصصین بهداشت روان (مانند روانشناسان و زوج درمانگران) دارد. زوج درمانی می تواند به زوجین کمک کند تا الگوهای تعاملی مخرب را شناسایی و تغییر دهند، مهارت های ارتباطی خود را بهبود بخشند، مسائل و اختلافات را به شکل سازنده حل کنند و صمیمیت و اعتماد را در رابطه خود افزایش دهند.
اختلال رابطه همسر – همسر در میان چه کسانی شایع است چرا ؟
اختلال رابطه همسر-همسر (Partner Relational Problem) می تواند در هر گونه رابطه زناشویی یا عاشقانه ای رخ دهد. با این حال، برخی از گروه ها یا شرایط خاص میتوانند به بروز این نوع اختلالات دامن بزنند. در ادامه، به عواملی که در افزایش شیوع این نوع اختلال موثرند، اشاره می کنم:
- **سن و مرحله زندگی**
* **زوج های جوان:** زوج های جوان تر که به تازگی ازدواج کرده اند، ممکن است با چالش های تطبیق پذیری بیشتری مواجه شوند. آنها ممکن است هنوز مهارت های ارتباطی و حل مسئله را به طور کامل توسعه نداده باشند.
* **دوران میانسالی:** در این دوران، تغییرات عمدهای مانند فرزند آوری، تغییر شغل یا مواجهه با بحران های زندگی می تواند بر رابطه تاثیرگذار باشد.
- **سطح تحصیلات**
* **تحصیلات پایین تر:** پژوهش ها نشان داده اند که افراد با تحصیلات کمتر معمولاً مهارت های ارتباطی کمتری دارند و ممکن است به صورت مؤثرتر با مشکلات رابطه ای خود مقابله نکنند.
* **تحصیلات دانشگاهی:** با این حال، حتی در میان افراد دارای تحصیلات بالا نیز، مشکلات مربوط به کار و استرس خستگی می تواند به بروز اختلالات رابطه ای منجر شود.
- ۳. **شرایط اقتصادی**
* **فشار اقتصادی:** مشکلات مالی و اقتصادی می تواند به افزایش تنشها و اختلافات زناشویی منجر شود. عدم اطمینان مالی می تواند استرس و اضطراب را افزایش دهد که به نوبه خود بر کیفیت رابطه تاثیر می گذارد.
* **مشکلات شغلی:** از دست دادن شغل یا بی کاری می تواند نیز در روابط زناشویی تأثیر منفی بگذارد.
- ۴. **سابقه اجتماعی و فرهنگی**
* **تجربه های قبلی:** افرادی که از خانواده های دارای مشکلات زناشویی آمده اند، ممکن است در روابط خود نیز به الگوهای مشابه متوسل شوند.
* **فرهنگ:** برخی فرهنگ ها به گونه ای تربیت می کنند که انتظار حل مسائل به صورت خشن یا بی احترامی وجود دارد، که می تواند بر روابط زناشویی تاثیر منفی بگذارد.
- ۵. **اختلالات روانی و سلامت روان**
* **اختلالات روانی:** وجود اختلالات مانند افسردگی، اضطراب یا اختلالات شخصیت می تواند به اختلالات رابطه ای دامن بزند. این اختلالات میتوانند به کاهش ارتباط مؤثر و افزایش تنش ها منجر شوند.
* **عدم حمایت عاطفی:** در صورتی که یکی از زوجین دچار اختلال روانی باشد، ممکن است حمایت و توجه لازم را از طرف مقابل دریافت نکند.
- ۶. **مشکلات رابطه ای و ارتباطی**
* **عدم مهارت های ارتباطی:** زوجینی که مهارت های ارتباطی مناسبی ندارند، ممکن است در بیان نیازها، خواسته ها و احساسات خود دچار مشکل شوند.
* **انتظارات غیرواقعی:** انتظارهای نادرست از یکدیگر، می تواند باعث ناکامی و در نتیجه ایجاد تنش و اختلاف شود.
- ۷. **فشارهای خارجی**
* **عوامل محیطی:** عوامل مانند مشکلات اجتماعی، فشارهای فرهنگی و اقتصادی یا حتی تغییرات آب و هوایی میتوانند بر روابط زناشویی تأثیرگذار باشند.
* **مسائل سیاسی یا اجتماعی:** شرایط خاص اجتماعی و سیاسی، مانند جنگ، بحران های اجتماعی یا اقتصادی می تواند بار اضافی بر روابط زوجین ایجاد کند.
نتیجه گیری
اختلال رابطه همسر-همسر می تواند در هر نوع رابطه ای بروز کند و عواملی از قبیل سن، سطح تحصیلات، شرایط اقتصادی، سابقه خانوادگی، سلامت روان و مهارت های ارتباطی، نقش مهمی در شیوع آن دارند. شناسایی و درک این عوامل می تواند به زوجین کمک کند تا برای بهبود رابطه خود اقدام کنند و با مشکلات موجود به طور مؤثری مقابله کنند. در بسیاری از موارد، مشاوره یا درمان می تواند به بهبود کیفیت رابطه و کاهش تنش ها کمک کند.
