این چهار مفهوم هرچند به «توجه» و «درگیری ذهنی» ربط دارند، اما از نظر جهت توجه، کیفیت تجربه، هدف درمانی و نتیجه با هم فرق دارند.
۱) تعریف خیلی کوتاه
– فلو[۱]: غرق شدنِ فعال در یک فعالیت معنادار و متناسب با مهارت.
– ذهن آگاهی[۲]: توجهِ آگاهانه، غیر قضاوتی و پذیرنده به تجربه همین لحظه.
– فعال سازی رفتاری[۳]: برنامه ریزی و انجام فعالیتها برای شکستن اجتناب و افزایش تماس با پاداش/معنا.
– نشخوار فکری[۴]: چرخیدن تکراری و منفعلانه دور افکار و احساسات منفی، معمولاً بدون حل مسئله.
۲) تفاوت در جهت توجه
در تکنیک فلو
توجه روی خودِ فعالیت می رود.
فرد در کار حل می شود.
ذهن آگاهی
توجه روی تجربه اکنون می رود؛
مثل:
– تنفس
– احساسات بدنی
– افکار
– صداها
– هیجانها
فعال سازی رفتاری
توجه بیشتر روی اقدام و انجام دادن است، نه لزوماً کیفیت تجربه ذهنی حین آن.
نشخوار فکری
توجه به شکل تکراری روی:
– خود
– مشکل
– شکست
– گناه
– آینده تاریک
می چرخد.
[۱] Flow
[2] Mindfulness
[3] Behavioral Activation
[4] Rumination
