ذهن آگاهی برای کودکان افسرده
ذهن آگاهی[۱] برای کودکان افسرده روشی است که به کودک کمک می کند توجهش را به لحظه اکنون برگرداند و بدون قضاوت، احساسات و فکرهایش را مشاهده کند. در افسردگی معمولاً ذهن کودک درگیر فکرهای تکراری مثل «من خوب نیستم» یا «هیچ چیز درست نمی شود» می شود. تمرینهای ذهن آگاهی کمک می کنند کودک از این چرخه فکری کمی فاصله بگیرد و آرامتر شود.
برای کودکان، ذهن آگاهی معمولاً به شکل بازی، تمرینهای کوتاه و فعالیتهای حسی آموزش داده می شود، نه به شکل مراقبه طولانی مثل بزرگسالان.
هدف ذهن آگاهی در کودک افسرده
چند هدف اصلی دارد:
– کاهش نشخوار فکری (فکرهای تکراری منفی)
– افزایش آگاهی از احساسات
– بهتر شدن تنظیم هیجانی
– کاهش استرس و تنش بدن
– افزایش تمرکز
– کمک به پذیرش احساسات بدون ترس یا شرم
کودک یاد می گیرد که احساساتش را ببیند، نه اینکه در آنها غرق شود.
تمرین اسکن بدن
در این تمرین کودک توجهش را به بدن می برد.
روش:
– کودک دراز می کشد یا آرام می نشیند.
– به ترتیب به قسمتهای بدن توجه می کند:
مثلاً:
– پاها
– شکم
– شانه ها
– صورت
در هر قسمت چند ثانیه توجه می کند و می بیند چه حسی دارد: گرم، سرد، آرام، سفت یا شل.
این تمرین کمک می کند کودک تنش بدن را تشخیص دهد.
نقش والدین
ذهن آگاهی وقتی بهتر اثر می کند که والدین هم در آن مشارکت داشته باشند.
والدین می توانند:
– تمرینها را همراه کودک انجام دهند
– زمان کوتاه روزانه برای تمرین بگذارند
– هنگام ناراحتی کودک آرام بمانند
– به احساسات کودک گوش دهند
– الگوی آرامش باشند
کودکان بیشتر از رفتار والدین یاد مگیرند تا از توضیح آنها.
مدت تمرین
تمرینها برای کودک باید کوتاه و منظم باشند.
معمولاً:
– ۲ تا ۵ دقیقه در ابتدا
– سپس به تدریج تا ۱۰ دقیقه
تمرین کوتاه ولی مداوم مؤثرتر از تمرین طولانی و نادر است.
نکته مهم
ذهن آگاهی می تواند به کاهش علائم افسردگی کمک کند، اما در مواردی که افسردگی شدید باشد معمولاً بهتر است همراه با روشهای دیگر استفاده شود، مثل:
– خانواده درمانی
– در بعضی موارد دارودرمانی
[۱] Mindfulness
