استرس شغلی و بیماری رابطهای مستقیم و دوطرفه دارند؛ یعنی استرس شغلی می تواند باعث بروز یا تشدید بیماریها شود و در عین حال بیماری نیز می تواند میزان استرس شغلی را افزایش دهد.
۱. اثرات استرس شغلی بر بیماریهای جسمانی
- بیماریهای قلبی–عروقی
- فشار خون بالا، افزایش ضربان قلب، تصلب شرایین، افزایش خطر سکته قلبی و مغزی.
- اختلالات گوارشی
- زخم معده، سندروم روده تحریک پذیر (IBS)، سوء هاضمه، یبوست یا اسهال مزمن.
- اختلالات سیستم ایمنی
- کاهش مقاومت بدن در برابر عفونتها، طولانی تر شدن دوره درمان بیماریها.
- بیماریهای تنفسی
- تشدید آسم، افزایش عفونتهای تنفسی به دلیل ضعف ایمنی.
- بیماریهای عضلانی–اسکلتی
- کمردرد، گردن درد، سردردهای تنشی، التهاب مفاصل ناشی از تنش مداوم.
- بیماریهای متابولیک
- افزایش قند خون، خطر دیابت نوع ۲، افزایش چربی خون
۲. اثرات استرس شغلی بر بیماریهای روانی
- اضطراب مزمن
- افسردگی
- فرسودگی شغلی (Burnout)
- اختلال خواب (بی خوابی یا خواب بیشازحد)
- اختلالات سازگاری
- افزایش خطر سوء مصرف مواد یا الکل
۳. چرخه استرس و بیماری
۱. استرس شغلی → اختلال هورمونی ( افزایش کورتیزول و آدرنالین)
۲.اختلال هورمونی → تضعیف ایمنی و افزایش التهاب
۳. تضعیف ایمنی → بروز بیماریهای جسمی و روانی
۴. بیماری → کاهش توان کاری و افزایش فشار روانی
۵.افزایش فشار روانی → تشدید استرس شغلی
۴. نمونههای شناخته شده از بیماریهای مرتبط با استرس شغلی
- سندروم کاروشی (Karoshi): مرگ ناشی از کار بیش از حد (در ژاپن شایع)
- سندروم قلب دوشنبه (Monday Heart Syndrome): حمله قلبی یا ناراحتی قلبی در آغاز هفته کاری
- سندروم فرسودگی شغلی: اختلالی مزمن ناشی از فشار روانی شغلی طولانی مدت
