مفهوم سلامت در روانشناسی سازمانی
در روانشناسی سازمانی، سلامت کارکنان فقط به نبود بیماری محدود نمی شود، بلکه شامل سه بُعد است:
- سلامت جسمی وضعیت فیزیکی بدن و عملکرد سیستمهای حیاتی
- سلامت روانی احساس رضایت، آرامش، و نبود مشکلات شدید روانی
- سلامت اجتماعی روابط سالم با همکاران و احساس تعلق به محیط کار
اثر استرس شغلی بر سلامت جسمی
- افزایش ترشح هورمونهای استرس (کورتیزول و آدرنالین) → افزایش فشار خون، ضربان قلب، و احتمال بیماریهای قلبی-عروقی
- تضعیف سیستم ایمنی بدن در برابر عفونتها آسیب پذیرتر می شود
- اختلالات خواب بی خوابی، بیداری مکرر یا خواب کم کیفیت
- مشکلات گوارشی زخم معده، سندرم روده تحریک پذیر (IBS)
- سردردهای مزمن و میگرن
اثر استرس شغلی بر سلامت روانی
- اضطراب و نگرانی مزمن
- افسردگی شغلی کاهش انگیزه، بی علاقگی به کار
- فرسودگی شغلی[۱] احساس خستگی عاطفی، بدبینی نسبت به شغل، و کاهش کارایی
- اختلالات سازگاری ناتوانی در مدیریت تغییرات محیط کار
- اختلال استرس پس از سانحه شغلی (در مشاغل پرخطر یا تجربه بحران کاری)
مکانیزمهای اثرگذاری از نگاه روانشناسی سازمانی
روانشناسی سازمانی تأکید می کند که استرس شغلی به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر سلامت اثر می گذارد:
- مسیر مستقیم فعال سازی طولانی مدت محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA Axis) و سیستم عصبی سمپاتیک
- مسیر غیرمستقیم ایجاد رفتارهای ناسالم مثل پر خوری، مصرف سیگار و الکل، کاهش فعالیت بدنی
رویکردهای مداخلهای
سطح فردی
- آموزش مهارتهای مدیریت استرس (تنفس عمیق، مدیتیشن، ورزش)
- ارتقاء هوش هیجانی برای مقابله بهتر با فشارها
- بهبود عادات خواب و تغذیه
سطح سازمانی
[۱] Burnout
[2] Job Redesign
[3] Employee Assistance Programs
