بله، یک مادر مبتلا به افسردگی می تواند از فرزندش مراقبت کند، اما کیفیت مراقبت و میزان توان او به شدتِ افسردگی و میزان حمایتهای اطراف بستگی دارد.
افسردگی به معنی ناتوانی یا بی لیاقتی مادر نیست؛ افسردگی یک بیماری است، نه یک نقص شخصیتی.
۱. مادر افسرده «بی احساس» یا «بی مسئولیت» نیست
بسیاری از مادران افسرده عاشقانه فرزندشان را دوست دارند، اما:
– انرژیشان کم است
– تمرکزشان پایین است
– حوصله و انگیزش کاهش می یابد
– با احساس گناه یا ناکافی بودن دست و پنجه نرم می کنند
این یعنی عشق وجود دارد، اما سوخت مغز کم شده است.
۲. شدت افسردگی تعیین می کند مادر چقدر می تواند مراقبت کند
سه سطح داریم:
الف) افسردگی خفیف
در این مرحله، مادر معمولاً می تواند از کودک مراقبت کند.
ممکن است خسته تر باشد، ولی توان مراقبت روزمره وجود دارد.
ب) افسردگی متوسط
مراقبت ممکن است انجام شود، اما کیفیت آن کم می شود.
مادر نیاز به حمایت خانواده، شریک زندگی، یا دوستان دارد تا فشار کمتر شود.
ج) افسردگی شدید
در این مرحله، مادر ممکن است:
– نتواند خوب بخوابد یا بخورد
– انرژی بسیار کمی داشته باشد
– افکار ناامیدی یا خودسرزنشگری شدید داشته باشد
در این حالت، مراقبت بدون کمک دیگران دشوار یا حتی خطرناک می شود.
نه به خاطر اینکه مادر خطرناک است، بلکه به دلیل فرسودگی شدید عصبی و کاهش عملکرد مغز.
در افسردگی شدید، لازم است که یک فرد قابل اعتماد در کنار مادر باشد و مسئولیتها تقسیم شود تا سلامت هم مادر و هم کودک حفظ شود.
۳. افسردگی مادر چه تاثیری روی کودک دارد؟
کودکان به چهره، تماس چشمی، لحن صدا و تنظیم هیجانی والد وابسته اند.
وقتی مادر افسرده است، ممکن است:
– کمتر لبخند بزند
– کمتر بازی کند
– کمتر انرژی داشته باشد
اگر حمایت وجود داشته باشد، کودک آسیب جدی نمی بیند.
اما اگر مادر تنها و تحت فشار باشد، ممکن است کودک:
– مضطرب شود
– چسبنده یا بی قرار شود
– تأخیرهای جزئی در زبان یا مهارت اجتماعی نشان دهد
این موارد قابل جبران هستند و با بهبودی مادر از بین می روند.
۴. نکته طلایی: مادر سالم = کودک سالم
بهترین هدیه مادر به فرزند، مراقبت از حال خودش است.
هر چقدر مادر آرامتر، حمایت شده تر و درمان شده تر باشد، کودک آرامتر و امنتر رشد می کند.
مادر افسرده حق دارد:
– کمک بگیرد
– استراحت کند
– درمان شود
– گاهی اشتباه کند
– گاهی کم بیاورد
این موارد ضعف نیست… ویژگی انسان بودن است.
۵. چه شرایطی لازم است تا مادر افسرده بتواند از کودک مراقبت کند؟
– یک نفر در خانه باشد که کارهای سنگین را برعهده بگیرد
– مادر خواب کافی داشته باشد
– در صورت نیاز، درمان دارویی یا روان درمانی دریافت کند
– توقعات از او واقع بینانه باشد
– کارها بین اعضای خانواده تقسیم شود
– مادر احساس امنیت و حمایت کند، نه سرزنش
وقتی این شرایط فراهم شود، حتی مادر افسرده هم می تواند مادر فوق العاده و دوست داشتنی باشد.
۶. چه زمانی مراقبت مادر نیاز به کمک فوری دارد؟
اگر مادر:
– نمی تواند از رختخواب بیرون بیاید
– افکار آسیب به خود دارد
– در طول روز به شدت گیج یا کند است
– دچار بی خوابی شدید است
– نوزاد را نمی تواند غذا بدهد یا بغل کند
– دچار افسردگی پس از زایمان[۱] شدید است
در این موارد باید فوراً حمایت گسترده دریافت کند (از خانواده و متخصص).
جمع بندی
مادر افسرده ناتوان نیست.
مادر افسرده بی احساس نیست.
مادر افسرده خطرناک نیست.
او فقط نیازمند حمایت، استراحت و درمان است.
وقتی مادر حمایت شود، هم مادر بهتر می شود و هم کودک سالم و ایمن رشد می کند.
[۱] Postpartum Depression
