وقتی فرد در محل کار تحت فشار روانی طولانی مدت قرار می گیرد و راهکارهای سالم برای مدیریت استرس را ندارد، ممکن است به سمت رفتارهای ناسالم برای کاهش فشار برود. یکی از رایجترین این رفتارها، مصرف مواد مخدر، الکل، یا داروهای آرامبخش و محرک بدون تجویز پزشک است.
مکانیزمهای اثر استرس شغلی بر گرایش به اعتیاد
- کاهش توانایی تنظیم هیجانی
- استرس مزمن باعث فرسودگی سیستم عصبی و کاهش توانایی کنترل احساسات می شود.
- فرد برای رهایی موقت از اضطراب یا افسردگی به مواد یا الکل روی می آورد.
- تغییرات شیمیایی در مغز
- ترشح طولانی مدت کورتیزول و کاهش دوپامین باعث می شود فرد برای تجربه لذت یا آرامش، به محرکهای بیرونی (مواد، دارو) وابسته شود.
- فرهنگ کاری ناسالم
- در برخی محیطهای کاری، مصرف الکل یا سیگار بهعنوان “راه تخلیه استرس” عادی سازی می شود.
- فشار گروهی[۱] هم می تواند نقش داشته باشد.
- اجتناب و فرار از واقعیت
- وقتی تغییر شرایط کاری ممکن نیست، فرد از اعتیاد به عنوان ابزار فرار موقتی از مشکلات استفاده می کند.
پیامدهای اعتیاد ناشی از استرس شغلی
- کاهش عملکرد شغلی غیبتهای مکرر، اشتباهات کاری، کاهش بهره وری
- مشکلات جسمی بیماریهای کبدی، قلبی، تنفسی
- مشکلات روانی افسردگی، اضطراب شدید، اختلالات شناختی
- تشدید مشکلات خانوادگی تعارض با همسر، بی ثباتی مالی
- خطر از دست دادن شغل اخراج یا محرومیت از فرصتهای ارتقاء
رویکردهای مداخلهای
۱. پیشگیری
- آموزش مدیریت استرس در محیط کار
- فرهنگ سازی درباره خطرات مصرف مواد و الکل
- ایجاد محیط کاری سالم و حمایتگر
۲. مداخله در مراحل اولیه
- شناسایی کارکنان در معرض خطر (از طریق ارزیابیهای دورهای)
- مشاوره فردی و گروهی
- ارجاع به مراکز ترک اعتیاد یا درمان وابستگی
۳. حمایت بلند مدت
- برنامههای بازتوانی شغلی
- ایجاد گروههای حمایتی در محیط کار
- اصلاح شرایط کاری که باعث استرس مزمن شدهاند.
[۱] Peer Pressure
