به طور کلی افسردگی چیزی نیست که انسان آگاهانه آن را انتخاب کند. افسردگی یک اختلال روانی است که معمولاً از ترکیب چند عامل به وجود می آید، مثل:
– عوامل زیستی (ژنتیک و شیمی مغز)
– تجربه های زندگی و استرسها
– تجربههای دوران کودکی
– شیوه فکر کردن و تفسیر رویدادها
– شرایط اجتماعی و محیطی
بنابراین کسی صبح بیدار نمی شود و تصمیم بگیرد «می خواهم افسرده باشم».
اما گاهی چیزی دیده می شود که باعث می شود این سؤال مطرح شود.
چرا گاهی به نظر می رسد فرد افسردگی را «انتخاب کرده»؟
۱. ماندن در الگوهای فکری منفی
بعضی افراد به دلیل تجربه های گذشته یا عادتهای ذهنی، مرتب در افکاری مثل این می مانند:
– «هیچ چیز درست نمی شود»
– «من ارزشی ندارم»
– «تلاش فایده ندارد»
این افکار معمولاً آگاهانه انتخاب نشده اند؛ بلکه در طول زمان شکل گرفته اند.
۲. اجتناب از تغییر
افسردگی گاهی باعث می شود فرد:
– از فعالیتها دوری کند
– از روابط فاصله بگیرد
– یا کمک گرفتن را به تعویق بیندازد
از بیرون ممکن است شبیه «انتخاب» به نظر برسد، اما اغلب نتیجه کمبود انرژی، ناامیدی و ترس از شکست است.
۳. احساس آشنایی با حالت افسردگی
اگر کسی مدت طولانی افسرده بوده باشد، آن حالت برایش آشنا می شود. گاهی تغییر دادن آن سخت به نظر می رسد، چون فرد سالها با همان الگوهای فکری و رفتاری زندگی کرده است.
۴-نوعی محافظت روانی
در برخی افراد، افسردگی می تواند ناخودآگاه نقش محافظتی داشته باشد؛ مثلاً:
– دوری از موقعیتهایی که ممکن است باعث شکست شوند
– کاهش انتظار از خود
اما حتی در این حالت هم فرد عمداً تصمیم نگرفته افسرده شود.
نکته مهم
اگرچه ایجاد افسردگی معمولاً انتخاب نیست، اما در بسیاری از موارد فرد می تواند در روند بهبود نقش فعال داشته باشد؛ مثلاً با:
– کمک گرفتن از درمانگر
– تغییر تدریجی الگوهای فکری
– افزایش فعالیت و ارتباط اجتماعی
– مراقبت از خواب و بدن
جمع بندی
افسردگی معمولاً نتیجه انتخاب آگاهانه نیست، بلکه حاصل ترکیبی از عوامل زیستی، روانی و محیطی است. ممکن است برخی رفتارها یا الگوهای فکری باعث ادامه پیدا کردن آن شوند، اما خود بیماری معمولاً چیزی نیست که فرد عمداً آن را انتخاب کرده باشد.
