یکی از نظریههای مهم در حوزه استرس شغلی، نظریه حفظ منابع[۱] هست که توسط هوبفول[۲] ارائه شد.
این نظریه می گوید:
🔹 افراد همیشه تلاش می کنند منابع ارزشمند خودشان رو به دست بیاورند، حفظ کنند یا افزایش بدهند.
🔹 استرس زمانی به وجود می آید که:
- فرد منابع ارزشمندش رو از دست بدهد.
- تهدیدی برای از دست دادن منابعش وجود داشته باشد.
- یا نتواند منابع جدیدی به دست بیاورد.
منابع از دیدگاه هوبفول
هوبفول منابع رو به چهار دسته تقسیم می کند:
- منابع عینی[۳] :
- پول، مسکن، امنیت شغلی، تجهیزات کاری.
- منابع شرایطی[۴] :
- جایگاه شغلی، حمایت اجتماعی در محیط کار، امنیت سازمانی.
- منابع شخصی[۵]:
- عزت نفس، خود کارآمدی، خوشبینی، مهارتهای حل مسئله.
- انرژی[۶] :
- زمان، انرژی جسمانی و روانی، توجه و تمرکز.
ارتباط COR با استرس شغلی
- از دست دادن منابع:
مثل کاهش حقوق، بیکاری، کاهش حمایت مدیر استرس بالا. - تهدید منابع:
ترس از تعدیل نیرو، قرارداد موقت، رقابت شدید اضطراب و فرسودگی. - ناتوانی در کسب منابع جدید:
مثل نبود فرصت ارتقا، آموزش ناکافی احساس ناتوانی و فشار روانی. - مارپیچ منفی منابع[۷] :
وقتی فرد یک منبع مهم را از دست می دهد، این می تواند به از دست دادن منابع دیگر منجر شود (مثلاً از دست دادن شغل استرس مالی مشکلات خانوادگی کاهش حمایت اجتماعی). - مارپیچ مثبت منابع[۸] :
دسترسی به منابع جدید (مثل آموزش مهارت، افزایش حمایت سازمانی) میتواند منابع فرد را تقویت کند و استرس رو کاهش بدهد.
مثالهای سازمانی
- یک کارمند وقتی پاداش مالی و حمایت رئیس را از دست بدهد منابعش کم می شود استرس شغلی بالا می رود.
- در مقابل، کارمندی که آموزش رایگان می گیرد، حمایت همکاران را دارد و وقت کافی برای استراحت پیدا می کند منابعش بیشتر می شود استرس کاهش می یابد.
جمع بندی:
نظریه حفظ منابع توضیح می دهد که استرس شغلی بیشتر ناشی از از دست دادن یا تهدید منابع است، نه صرفاً فشار کاری. بنابراین سازمانها باید روی حفظ و ارتقای منابع کارکنان (امنیت شغلی، حمایت، آموزش، تعادل کار–زندگی) تمرکز کنند تا استرس کاهش یابد.
[1] Conservation of Resources Theory – COR
[2] Stevan Hobfoll, 1989
[3] Objective Resources
[4] Condition Resources
[5]Personal Resources
[6] Energy Resources
[7] Resource Loss Spiral
[8] Resource Gain Spiral
