عنوان کارگاه: «زبان من، احترام من»
اهداف کارگاه:
- آشنایی با اثرات روانی و اجتماعی دشنام گویی
- تقویت مهارت گفتگوی سالم و احترام آمیز
- توانمند سازی دانش آموزان در مدیریت خشم بدون زبان توهین آمیز
- افزایش مسئولیت پذیری نسبت به زبان روزمره
زمان بندی پیشنهادی: (۹۰ دقیقه)
بخش اول: آغاز و همدلی (۱۵ دقیقه) فعالیت گروهی:
“زبان مثل چی می مونه؟” هر دانش آموز تشبیهی برای زبان می سازد (مثلاً: زبان مثل چاقوست، هم میشه نان برید، هم زخمی کرد).
بحث گروهی: «تا حالا کسی با حرفاش آزارت داده؟ چه حسی داشتی؟»
بخش دوم: شناخت دشنام و اثراتش (۲۰ دقیقه) محتوا:
تعریف دشنام: فقط فحش نیست؛ گاهی تحقیر، طعنه یا تمسخر هم نوعی خشونت کلامی است.
انواع دشنام (جنسیتی، قومی، خانوادگی، ظاهری و…)
فیلم کوتاه یا کلیپ ۲-۳ دقیقهای درباره یک گفتگوی پر خشونت و پیامدهای آن
فعالیت: هر گروه ۵ نمونه از دشنامهای رایج مدرسه را یادداشت می کند و سپس درباره احساس فرد قربانی بحث می کنند.
بخش سوم: راهکارهای جایگزین (۳۰ دقیقه) محتوا:
- معرفی روشهای سالم تخلیه خشم
- تمرین گفتگوی احترام آمیز حتی هنگام عصبانیت
- تکنیکهای ساده کنترل زبان: شمارش تا ۵، مکث، تغییر واژه، ترک موقعیت، تنفس
فعالیت: نقش آفرینی (Role Play): گروهها دو صحنه را بازی می کنند:
- یک مشاجره با دشنام و فحاشی
- همان مشاجره با زبان سالم و گفتگو
بخش چهارم: تعهد جمعی و جمع بندی (۲۰ دقیقه)
- نوشتن یک «منشور زبان سالم» توسط خود دانش آموزان
- امضا و نصب در کلاس یا راهرو مدرسه
گفتگوی پایانی: «اگر از امروز زبان ما مهربانتر شود، مدرسه مان چطور تغییر میکند؟»
منابع و ابزار مورد نیاز: تخته وایت برد یا کاغذهای بزرگ برای نوشتن
کلیپ ویدئویی یا انیمیشن درباره خشونت کلامی
کارتهایی برای نوشتن واژههای جایگزین مثبت
فضای مناسب برای کار گروهی
نکات مهم برای معلم:
قضاوت نکنید، حتی اگر دانش آموزی دشنام را عادی بداند.
فرصت ابراز احساس به همه بدهید.
تجربه شخصی خودتان را با صداقت (نه با نصیحت) در میان بگذارید.
بچه ها را تشویق کنید که خودشان راه حل خلق کنند.
