در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی (DSM-5-TR)، واژه «دشنام» (swearing, profanity, cursing)بهعنوان یک اختلال مستقل تعریف نشده است. با این حال، دشنام گویی می تواند بهعنوان یکی از نشانهها یا جلوههای رفتاری در برخی اختلالهای روانی مطرح شود.
✅ جایگاه دشنام DSM (به صورت غیرمستقیم )
- اختلال سلوک (Conduct Disorder) – در کودکان و نوجوانان
در این اختلال، فرد رفتارهای پرخاشگرانه، قانون گریز و ضد اجتماعی دارد.
🔹 یکی از معیارهای تشخیص:
«استفاده مکرر از زبان توهین آمیز، فحاشی، تهدید یا زبان جنسی خارج از عرف»
- اختلال نافرمانی مقابلهای (Oppositional Defiant Disorder – ODD)
- معمولاً در کودکان و نوجوانان دیده می شود.
- رفتارهایی از جمله:
- لجبازی
- تحریک پذیری
- استفاده مکرر از دشنام یا زبان بی ادبانه
در DSM-5 آمده است:
«کودک ممکن است زبان زشت یا توهین آمیز استفاده کند، اغلب با هدف تحریک بزرگترها.»
- سندرم تورت (Tourette Syndrome)
در برخی بیماران، نشانههایی مانند دشنام گویی ناخواسته دیده می شود.
🔹 این علامت را “کوپُرُلالیا” (coprolalia) مینامند:
Coprolalia = دشنام گویی ناخودآگاه و مکرر، اغلب به صورت غیرقابل کنترل.
نکته: این نشانه فقط در ۵ تا ۱۰٪ از مبتلایان به سندرم تورت وجود دارد (تصور رایج اغراق آمیز است).
- اختلال شخصیت ضد اجتماعی / مرزی
در برخی اختلالات شخصیت، رفتارهای پرخاشگرانه کلامی از جمله دشنام به شکل مزمن وجود دارد:
- بی احترامی به دیگران
- پرخاشگری زبانی مداوم
- تمایل به شکستن هنجارهای اجتماعی از طریق زبان
- مانیا ) در اختلال دوقطبی نوع I )
در فاز مانیا (شیدایی) گاهی فرد:
- کنترل تکانه ندارد
- با انرژی بالا و پرحرفی، دشنام گویی های سریع و ناگهانی انجام می دهد
نتیجه گیری:
دشنام گویی بهخودی خود یک اختلال در DSM نیست، اما می تواند:
- علامت یا نشانه یک اختلال روانی )به ویژه در کودکان و نوجوانان(
- یا بخشی از پرخاشگری کلامی در اختلالات خلقی و شخصیتی باشد.
