غفلت والدین[۱] یکی از عوامل مهمی است که می تواند خطر افسردگی در کودکان و نوجوانان را افزایش دهد. منظور از غفلت فقط تأمین نکردن غذا یا لباس نیست؛ گاهی کودک از نظر جسمی مراقبت می شود اما از نظر عاطفی و روانی نادیده گرفته میشود.
غفلت والدین یعنی چه؟
غفلت زمانی اتفاق می افتد که نیازهای اساسی کودک به طور مداوم برآورده نشود، مثل:
– توجه و محبت عاطفی
– شنیده شدن و دیده شدن
– حمایت در زمان ناراحتی
– راهنمایی و مراقبت
– حضور و در دسترس بودن والدین
کودکی که مرتب این نیازها را دریافت نکند ممکن است احساس کند مهم نیست یا دوستداشتنی نیست.
چگونه غفلت می تواند به افسردگی منجر شود؟
۱. شکل گیری احساس بی ارزشی
کودک معمولاً رفتار والدین را به خودش ربط می دهد. اگر توجه نگیرد ممکن است نتیجه بگیرد:
– «من مهم نیستم»
– «کسی مرا دوست ندارد»
این افکار پایه های افسردگی را می سازند.
۲. ناامنی عاطفی
کودکان برای احساس امنیت به حضور عاطفی والدین نیاز دارند. وقتی این امنیت نباشد، کودک ممکن است:
– احساس تنهایی شدید کند
– به دیگران اعتماد نکند
– دائماً نگران طرد شدن باشد
۳. ناتوانی در تنظیم احساسات
کودکان در ابتدا تنظیم هیجانها را از والدین یاد می گیرند. اگر والدین پاسخگو نباشند، کودک ممکن است:
– نتواند با غم یا خشم کنار بیاید
– احساساتش را سرکوب کند
– در برابر استرس آسیب پذیرتر شود
۴-انزوای اجتماعی
کودکی که در خانه ارتباط عاطفی کمی دارد ممکن است:
– اعتماد به نفس اجتماعی پایین داشته باشد
– در دوستیها مشکل پیدا کند
این انزوا می تواند افسردگی را تشدید کند.
نشانههایی که ممکن است در کودک دیده شود
در کودکانی که دچار غفلت عاطفی هستند، گاهی این نشانهها دیده می شود:
– غمگینی یا بی انرژی بودن
– کناره گیری از بازی و دوستان
– حساسیت زیاد به طرد شدن
– رفتارهای جلب توجه شدید
– اعتمادبهنفس پایین
– احساس تنهایی
– افت تحصیلی
غفلت همیشه عمدی نیست
خیلی از والدین عمداً غفلت نمی کنند. عوامل مختلفی می تواند باعث آن شود، مثل:
– افسردگی یا مشکلات روانی والدین
– استرس شدید اقتصادی
– کار زیاد و نبود زمان
– ناآگاهی از نیازهای عاطفی کودک
چه چیزی می تواند اثر غفلت را کاهش دهد؟
اگر کودک حتی یک رابطه حمایتی پایدار داشته باشد، خطر افسردگی کمتر می شود. این رابطه می تواند با:
– یکی از والدین
– پدربزرگ یا مادربزرگ
– معلم
– مربی
– یا یکی از خویشاوندان نزدیک
شکل بگیرد.
جمع بندی
غفلت والدین، به ویژه غفلت عاطفی، می تواند یکی از زمینه های مهم شکل گیری افسردگی در کودکان باشد؛ چون کودک برای احساس ارزشمندی، امنیت و یادگیری مدیریت احساسات به رابطه گرم و پاسخگو با والدین نیاز دارد. با این حال، وجود روابط حمایتی دیگر و مداخله به موقع میتواند اثرات آن را تا حد زیادی کاهش دهد.
[۱] Parent neglect
