روانشناسان معمولاً فقط از روی یک نقاشی تشخیص قطعی افسردگی نمی دهند. نقاشی بیشتر یک سرنخ یا پنجره ای به دنیای درونی کودک است. متخصصان آن را همراه با گفتگو با کودک، والدین، رفتار کودک و ارزیابیهای دیگر بررسی می کنند.
اما در نقاشی کودکان، بعضی الگو ها می توانند نشانههای احتمالی ناراحتی یا افسردگی باشند.
۱. استفاده زیاد از رنگهای تیره
کودکان افسرده یا ناراحت گاهی بیشتر از رنگهای:
– سیاه
– خاکستری
– قهوه ای تیره
– بنفش تیره
استفاده می کنند و کمتر از رنگهای روشن مثل زرد، سبز یا قرمز استفاده می کنند.
نکته مهم: بعضی کودکان فقط به این رنگها علاقه دارند، بنابراین رنگ به تنهایی معیار تشخیص نیست.
۲. اندازه کوچک یا حذف خود در نقاشی
در نقاشیهایی که کودک خود و خانواده را می کشد، روانشناسان به اندازه و جایگاه توجه می کنند.
گاهی در کودکان افسرده دیده می شود:
– خودشان را خیلی کوچک می کشند
– خودشان را کنار تصویر یا دور از دیگران می کشند
– یا اصلاً خودشان را نمی کشند
این ممکن است نشانه احساس کم ارزشی یا تنهایی باشد.
۳. فاصله زیاد بین اعضای خانواده
در نقاشی خانواده، اگر کودک:
– اعضای خانواده را خیلی دور از هم بکشد
– خودش را جدا از دیگران قرار دهد
ممکن است نشان دهنده احساس فاصله عاطفی یا تنهایی باشد.
۴. حذف یا مبهم کشیدن چهره ها
گاهی کودک:
– صورتها را بدون چشم یا دهان می کشد
– چهره ها را بی احساس یا مبهم می کشد
این می تواند نشانه دشواری در بیان احساسات یا ارتباط عاطفی باشد.
۵. موضوعات غمگین یا تاریک
در برخی نقاشیها ممکن است موضوعاتی دیده شود مثل:
– باران شدید
– آدمهای تنها
– خانه های تاریک
– صحنه های ناراحت کننده
اگر این موضوعات بارها تکرار شوند، ممکن است نشانه غم یا نگرانی درونی باشد.
۶. خطوط خیلی ضعیف یا خیلی فشرده
نوع خط کشیدن هم بررسی می شود:
– خطوط خیلی کمرنگ و مردد ⇐ ممکن است نشانه کمبود اعتماد به نفس باشد
– خطوط بسیار فشرده یا خشن ⇐ ممکن است نشانه تنش یا خشم باشد
۷. فضای خالی زیاد
گاهی کودک بیشتر صفحه را خالی می گذارد و فقط گوشه ای را نقاشی می کند.
در بعضی موارد این می تواند با احساس انزوا یا عقب نشینی روانی مرتبط باشد.
۸. حذف جزئیات
کودکانی که ناراحت یا افسرده هستند ممکن است:
– جزئیات کمتری بکشند
– نقاشی ساده و بی انرژی باشد
– علاقه ای به ادامه نقاشی نداشته باشند
نکته بسیار مهم
روانشناسان همیشه به الگوهای تکراری نگاه می کنند، نه یک نقاشی.
برای مثال:
– چند نقاشی در زمانهای مختلف
– همراه با رفتار کودک
– حرفهایی که کودک درباره نقاشی می زند
گاهی خود توضیح کودک درباره نقاشی از خود نقاشی مهمتر است.
مثلاً ممکن است کودک بگوید:
– «این بچه تنهاست.»
– «هیچکس با او بازی نمی کند.»
– «همه از او دورند.»
این توضیحات برای متخصص بسیار مهم است.
جمع بندی
نقاشی یک ابزار تشخیصی غیرمستقیم است. روانشناسان از روی مواردی مثل:
– رنگها
– اندازه شخصیتها
– فاصله افراد
– حالت چهرهها
– نوع خطوط
– موضوع نقاشی
می توانند سرنخهایی درباره احساسات کودک پیدا کنند، اما تشخیص افسردگی فقط با نقاشی انجام نمی شود و همیشه به بررسیهای کاملتر نیاز دارد.
