نظریه‌های اقتصادی درباره استرس شغلی

نظریه‌های اقتصادی درباره استرس شغلی

در ادامه، به بررسی دیدگاه‌ های اقتصادی درباره استرس شغلی می ‌پردازیم؛ نظریه ‌هایی که به جای تمرکز صرفاً بر روانشناسی فردی، استرس را در چارچوب ساختارهای اقتصادی، فرهنگی و سازمانی تحلیل می‌ کنند.

• نظریه‌های مارکسیستی[۱]

اقتصاددانان مارکسیستی معتقدند استرس شغلی محصول استثمار کارگران توسط سرمایه‌داران است. در این دیدگاه:

• کارگران برای تولید ارزش افزوده تحت فشار زیاد قرار می ‌گیرند و در ازای آن، جبران کافی نمی ‌بینند.
• نابرابری در تقسیم دستمزد و سود موجب تهدید رفاه روانی و جسمی آنها می ‌شود.

• مواد اقتصادی و “فرسودگی اجتماعی“

مطالعات اخیر به رویکردی اشاره می ‌کنند که در آن، کارفرمایان برای حفظ بهره‌ وری، فشارهای بی پایانی بر کارکنان وارد می‌ کنند؛ حتی در میان کارکنان دارای استقلال کاری. این «اضافه کاری خود خواسته» می‌ تواند سبب ایجاد فشار و اضطراب مستمر شود.

• اقتصاد شادی[۲]

در این رویکرد:

• بین سلامت روانی و بهره‌ وری ارتباط مثبت شناخته شده است.
• کارمندانی که در رفاه هستند، عملکرد مالی شان بهتر بوده و سازمان سود بیشتری می ‌برد.
• ارائه برنامه‌های رفاهی بدون اصلاح شرایط کاری ممکن است بی‌ اثر باشد؛ بسیاری از این برنامه‌ ها تنها توسط کارکنان از قبل سالم بودند مورد استفاده قرار می ‌گیرند.

• نظریه حفظ منابع[۳]

این نظریه در روانشناسی و اقتصاد رفتاری کاربرد دارد و می‌ گوید:

• وقتی منابع (زمان، انرژی، حمایت اجتماعی) مصرف می ‌شوند و بازسازی نمی‌ شوند، استرس و فرسودگی بروز می‌ کند.
• کاهش منابع منجر به اضطراب، نقص در عملکرد و سلامت روان می ‌شود.

• اقتصاد روان ‌فیزیولوژیک[۴]

در این رویکرد نوین:

• از ابزارهای فیزیولوژیک مانند ضربان قلب، دمای پوست، تنش عضلانی برای بررسی تأثیر استرس بر تصمیمها و رفتار اقتصادی استفاده می ‌شود.
• نشان می‌ دهد استرس اقتصادی می‌ تواند به تصمیم ‌گیریهای ریسکی یا بازدارنده منجر شود.

جمع بندی:

این نظریه‌ ها کمک می‌ کنند بفهمیم استرس شغلی تنها مسأله‌ای روانی نیست؛ بلکه در بستر ساختارهای اقتصادی و اجتماعی شکل می ‌گیرد.

[1] Marxian Economic Views

[2] Well-being Economics

[3] Conservation of Resources – COR

[4] Psychophysiological Economics