شیوع بیماری اماس (MS) در ایران طی سال های اخیر افزایش یافته است و برخی از شهرها و مناطق کشور به ویژه تحت تأثیر قرار گرفته اند. مطالعات نشان می دهند که شیوع MS در ایران به عوامل جغرافیایی، سبک زندگی، و دسترسی به خدمات بهداشتی مرتبط است.
۱- شهرها و استانهای با شیوع بالای MS در ایران
الف) استان های شمالی (گیلان، مازندران، گلستان)
- علت شیوع بالاتر:
- سبک زندگی کم تحرک تر و کاهش مواجهه با نور آفتاب به دلیل آب و هوای ابری و بارانی.
- تغییرات در رژیم غذایی و افزایش مصرف غذاهای فرآوریشده.
- دسترسی بهتر به خدمات تشخیصی و درمانی.
ب) تهران و البرز
- به دلیل جمعیت بالا، آلودگی هوا، سبک زندگی شهری، استرس شغلی و اجتماعی، تهران و کرج جزو مناطق با شیوع بالای MS در کشور محسوب می شوند.
- دسترسی به پزشکان متخصص و تجهیزات پیشرفته پزشکی نیز باعث میشود موارد بیشتری از بیماری در این مناطق شناسایی شود.
ج) استان های غربی (همدان، کرمانشاه، کردستان)
- در برخی از استان های غربی مانند همدان و کرمانشاه، شیوع MS نسبتاً بالاست.
- عوامل مؤثر:
- شرایط ژنتیکی.
- تغییرات سبک زندگی و رژیم غذایی در سال های اخیر.
د) اصفهان
- اصفهان یکی از بالاترین نرخ های شیوع MS در ایران را دارد.
- دلایل احتمالی:
- سبک زندگی شهری و کاهش فعالیت فیزیکی.
- آلودگی هوا و مواجهه کمتر با نور خورشید.
هـ) استان های آذربایجان شرقی و غربی
- تبریز و ارومیه نیز از مناطق با شیوع متوسط تا بالای MS هستند.
- عوامل مؤثر:
- عوامل ژنتیکی در جمعیت منطقه.
- تغییرات سبک زندگی و افزایش آگاهی نسبت به بیماری.
۲- مناطق با شیوع متوسط یا پایین
- در مناطق روستایی، استانهای جنوبی، و استانهای مرکزی مانند سیستان و بلوچستان و هرمزگان، شیوع MS به طور کلی کمتر است.
- دلایل شیوع پایینتر:
- مواجهه بیشتر با نور خورشید و سطح بالاتر ویتامین
- سبک زندگی سنتی تر و فعالیت بدنی بیشتر.
- دسترسی محدودتر به خدمات تشخیصی، که ممکن است باعث ثبت کمتر موارد بیماری شود.
۳- عوامل مؤثر در شیوع MS در شهرهای مختلف ایران
الف) نور آفتاب و ویتامین D
- در شهرهایی با روزهای آفتابی کمتر، مانند مناطق شمالی و مرکزی، کمبود ویتامین D ممکن است شیوع MS را افزایش دهد.
ب) سبک زندگی شهری
- زندگی در شهرهای بزرگ با استرس بالا، کاهش تحرک، و رژیم غذایی ناسالم یکی از عوامل اصلی افزایش شیوع MS است.
ج) عوامل ژنتیکی
- جمعیت هایی با پیشینه ژنتیکی خاص ممکن است مستعدتر به بیماری MS باشند، مانند مناطقی در آذربایجان و غرب کشور.
۴- نتیجه گیری
- شهرهای تهران، اصفهان، و استان های شمالی ایران (گیلان و مازندران) از مناطق با بیشترین شیوع MS هستند.
- مناطق روستایی و جنوبی ایران به طور کلی نرخ شیوع کمتری دارند.
- افزایش آگاهی عمومی و بهبود دسترسی به خدمات بهداشتی و تشخیصی در سال های اخیر، باعث شناسایی بیشتر بیماری در برخی مناطق شده است.
