چرخههای نرمال باروری توسط تغییرات ایجاد شده در سطوح هورمونهای تولید شده توسط هیپوفیز در مغز و تخمدانهای شما تنظیم میگردد. هیپوفیز هورمونهای محرک فولیکول و هورمون سازنده جسم زرد را ترشح میکند که این دو هورمون رشد و آزاد سازی تخمک در تخمدانها را کنترل میکنند. در طول چرخه یک ماهه، تخمک گذاری تقریباً دو هفته قبل از قاعدگی رخ میدهد.
تخمدانهای شما هورمونهای استروژن و پروژسترون را ترشح میکنند که دیواره رحم را برای دریافت تخم بارور آماده میسازند. همچنین تخمدانها تولید هورمونهای مردانه (آندروژنها) مثل تستوسترون را نیز بر عهده دارند. اگر بعد از تخمک گذاری بارداری رخ ندهد، ترشح استروژن و پروژسترون کاهش مییابد و دیواره رحم در طول قاعدگی ریزش میکند.
در سندرم تخمدان پلی کیستیک، ممکن است هیپوفیز مقادیر بالای هورمون سازنده جسم زرد ترشح کند و تخمدانها مقادیر بالای آندروژنها را تولید نمایند. این امر چرخه نرمال قاعدگی را مختل میسازد و میتواند سبب ناباروری، پرمویی بدن و آکنه گردد.
اگرچه دانشمندان علت وقوع سندرم تخمدان پلی کیستیک را نمیدانند ولی عوامل زیر میتوانند در این میان نقش داشته باشند:
- انسولین بالا:
انسولین هورمونی است که توسط پانکراس تولید میشود و به سلولهای بدن اجازه میدهدکه از قند (گلوکز) استفاده کنند. قند منبع اولیه انرژی بدن است. اگر شما دچار مقاومت به انسولین باشید، توانایی بدن برای مصرف بهینه انسولین مختل میگردد و پانکراس شما برای مهیا کردن گلوکز مورد نیاز سلولها، انسولین بیشتری ترشح میکند. تصور میشود که انسولین بالا، سبب افزایش ساخت آندروژنها در تخمدانها میگردد.
- درجههای پایین التهاب:
گلبولهای سفید خون در طی فرایند التهاب، برای مبارزه با عفونت مادهای را ترشح میکنند. استفاده از بعضی از غذاهای خاص در افراد مستعد میتواند سبب ایجاد پاسخ التهابی گردد. در این شرایط گلبولهای سفید مادهای را تولید میکنند که میتواند سبب مقاوت به انسولین و تجمع کلسترول در رگهای خونی شود. (آترواسکلروز). آترواسکلروز موجب بیماریهای قلبی میگردد. تحقیقات نشان میدهد که زنان مبتلا به PCOS، درجات پایین التهاب دارند.
- وراثت:
اگر خواهر یا مادر شما PCOS داشته باشد، احتمال اینکه شما نیز به آن مبتلا شوید بالاست. محققان به دنبال امکان ارتباط ژنهای جهش یافته با PCOS هستند.
- رشد غیر نرمال جنینی:
تحقیقات جدید نشان میدهد که مواجهه زیاد با هورمونهای مردانه (آندروژنها) در طول دوره جنینی میتواند ژنهای نرمال را بهطور همیشگی از عمل طبیعی خود بازدارد. (پروسهای که به نام بیان ژن نامیده میشود). به این ترتیب ممکن است الگوی مردانه گسترش چربیها در شکم که ریسک مقاوت به انسولین و درجات پایین التهاب را افزایش میدهد، رخ دهد. تحقیقات برای یافتن این موضوع که این فاکتورها تا چه حد به ایجاد PCOS کمک خواهد کرد، ادامه دارند.
تاثیر سن بر روی سندرم پلی کیستیک
سن می تواند تأثیرات مختلفی بر سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) داشته باشد:
- شروع علائم: علائم PCOS معمولاً در دوران نوجوانی یا اوایل دهه بیست زندگی شروع می شوند، به ویژه پس از اولین دوره قاعدگی
- شدت علائم: با افزایش سن، برخی از علائم PCOS ممکن است تغییر کنند. برای مثال، مشکلات قاعدگی ممکن است با افزایش سن بهبود یابند، اما مشکلات متابولیکی مانند مقاومت به انسولین و افزایش وزن ممکن است بیشتر شوند.
- باروری: زنان مبتلا به PCOS ممکن است در سنین باروری با مشکلاتی در تخمک گذاری و باروری مواجه شوند. با افزایش سن، این مشکلات ممکن است تشدید شوند و نیاز به درمانهای باروری بیشتر شود.
- خطرات بلند مدت: با افزایش سن، خطرات بلند مدت مرتبط با PCOS مانند دیابت نوع ۲، بیماریهای قلبی و عروقی، و سرطان آندومتر ممکن است افزایش یابند.
بنابراین، مدیریت PCOS در طول زندگی اهمیت زیادی دارد و نیاز به مراقبتهای پزشکی منظم و تغییرات سبک زندگی دارد.
درمان دارویی سندرم پلی کیستیک
درمان دارویی سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) معمولاً بر مدیریت علائم و پیشگیری از عوارض تمرکز دارد. برخی از داروهای رایج برای درمان PCOS عبارتند از:
- قرصهای ضد بارداری ترکیبی: این قرصها به تنظیم چرخه قاعدگی، کاهش رشد موهای زائد و کاهش آکنه کمک می کنند
- متفورمین: این دارو به بهبود حساسیت به انسولین کمک کرده و در تنظیم چرخه قاعدگی مؤثر است.
- کلومیفن سیترات (کلومید): برای تحریک تخمک گذاری در افرادی که قصد بارداری دارند تجویز می شود.
- لتروزول: در مواردی که کلومیفن مؤثر نباشد، از این دارو برای تحریک تخمک گذاری استفاده می شود.
- داروهای ضد رشد مو: برای کاهش رشد موهای زائد استفاده می شوند.
- داروهای کاهش دهنده انسولین: برای مدیریت مقاومت به انسولین و کاهش خطر دیابت نوع ۲ استفاده می شود.
قرص های ضد بارداری چه نقشی در کنترل PCOS دارند
قرص های ضد بارداری یکی دیگر از داروهای رایج تجویز شده برای زنان مبتلا به تنبلی تخمدان است. هدف از تجویز این قرص ها، همانند متفورمین، کنترل علائم بیماری است. اما قرص های ضد بارداری نیز مانند متفورمین، تنها راه حلی موقتی هستند که به ریشه های مشکل توجهی نمی کنند. بنابراین پس از قطع مصرف قرص، علائم می توانند با شدت بیشتری بازگردند. مصرف قرص های ضد بارداری همچنین با عوارض جانبی کوتاه مدت و بلندمدت متعددی همراه است.
عملکرد قرص های ضد بارداری چگونه است؟
هورمون های موجود در قرص های ضد بارداری الگوی هورمونی طبیعی شما را پنهان می کنند. خونریزی که در حین مصرف قرص تجربه می کنید، پریود واقعی نیست، بلکه خونریزی ناشی از افت استروژن است. بنابراین، حتی اگر به نظر برسد که قرص ها چرخه قاعدگی شما را تنظیم می کنند، پس از قطع مصرف، دوره های قاعدگی به همان وضعیتی که داشتید باز می گردد.
عوارض جانبی قرصهای ضدبارداری چیست؟
- احساس افسردگی، تحریک پذیری عصبی و نوسان خلق از عوارض رایج قرص های ضدبارداری است.
- این قرص ها جذب تستوسترون را افزایش می دهند که ممکن است علائم آندروژنیک (صفات مردانه را بدتر کند
- افزایش وزن، افزایش احتمال لخته شدن خون در عروق و افزایش خطر سرطان پستان (سینه) از سایر عوارض این قرص های هورمونی است.
راه حل جایگزین: باتغییر سبک زندگی، مصرف ریز مغذی های مهم و کمک به بدن برای دفع استروژن اضافی و تنظیم سایر هورمونها، می توانید روند تخمک گذاری و قاعدگی ماهانه خود را مجددا برقرار کنید. خبر خوب این است که همه این موارد را می توان از طریق رژیم غذایی و سبک زندگی مناسب به دست آورد!
درمان غیردارویی برای PCOS چگونه است؟
درمانهای غیردارویی برای سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) شامل تغییرات در سبک زندگی و استفاده از روشهای طبیعی است که می تواند به مدیریت علائم کمک کند. برخی از این روش ها عبارتند از:
- تغذیه سالم: پیروی از یک رژیم غذایی متعادل و کم کربوهیدرات میتواند به کاهش سطح انسولین و آندروژن ها کمک کند. مصرف مواد غذایی سرشار از فیبر، پروتئین و چربیهای سالم نیز مفید است.
- ورزش منظم: فعالیت بدنی منظم می تواند به کاهش وزن، بهبود حساسیت به انسولین و تنظیم چرخه قاعدگی کمک کند.
- کاهش استرس: تکنیک های مدیریت استرس مانند یوگا، مدیتیشن و تمرینات تنفسی می توانند به بهبود علائم PCOS کمک کنند.
- گیاهان دارویی: برخی گیاهان مانند نخل اره ای، زنجبیل و پنج انگشت ممکن است به تنظیم هورمونها و کاهش علائم کمک کنند.
- حفظ وزن سالم: کاهش وزن می تواند به بهبود علائم PCOS و کاهش خطرات مرتبط با آن کمک کند.
سندرم پلی کیستیک بعد از یائسگی
بعد از یائسگی، علائم سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) ممکن است تغییر کند. به طور کلی، برخی از علائم مانند پریودهای نامنظم و مشکلات باروری کاهش می یابند، اما خطرات سلامتی دیگری ممکن است باقی بمانند یا حتی افزایش یابند. به عنوان مثال، زنان مبتلا به PCOS همچنان ممکن است در معرض خطر بالاتری برای دیابت نوع ۲، بیماریهای قلبی و عروقی، و سرطان آندومتر باشند.
