نمونه جلسه اول ACT برای زوجین
هدف جلسه:
- آشنا شدن زوجین با مفهوم پذیرش.
- تمرین ذهن آگاهی (Mindfulness) مشترک.
- شناسایی ارزشهای مشترک.
شروع جلسه (۱۰ دقیقه)
درمانگر:
«در اینجا نیازی نیست یکدیگر را تغییر دهید یا قضاوت کنید. فقط با کنجکاوی به احساسات و افکار خود و شریک زندگیتان نگاه کنید.»
- از زوجین خواسته می شود چند دقیقه فقط به یکدیگر نگاه کنند بدون اینکه صحبت کنند.
- بعد هر کدام احساسی که در لحظه دارند را با یک کلمه بیان می کنند(مثلاً: “آرامش”، “اضطراب”، “گرمی”).
تمرین ذهن آگاهی (۱۵ دقیقه)
تمرین “تنفس ذهن آگاهانه دو نفره“
- هر دو چشمان خود را می بندند.
- به تنفس خود توجه می کنند: ورود و خروج هوا از بینی یا حرکت قفسه سینه.
- در هر دم، تصور کنند “با خودم مهربانم”، و در هر بازدم “با تو مهربانم”.
🔹 هدف: پیوند دوباره با خود و دیگری بدون قضاوت.
آموزش مفهومی (۱۵ دقیقه)
موضوع:
- احساسات و افکار ناخوشایند بخشی طبیعی از روابط انسانی هستند.
- پذیرش یعنی اجازه بدهیم این احساسات بیایند و بروند بدون این که به آنها واکنش منفی نشان دهیم.
مثال درمانگر:
«در رابطه، گاهی افکار منفی مثل “او مرا دوست ندارد” می آیند. ACT کمک می کند بفهمیم این فقط یک فکر است، نه واقعیت. »
شناسایی ارزشهای مشترک (۲۰ دقیقه)
تمرین مشترک:
هر نفر این سوالات را پاسخ می دهد:
- «چه چیزهایی در رابطه مان برایم ارزشمند است؟»
- «دوست دارم رابطه مان چگونه باشد؟»
سپس لیستی از ارزشهای مشترک تهیه می شود (مثلاً: عشق، احترام، دوستی، حمایت).
نمونه ارزشها:
| فرد الف | فرد ب | ارزش مشترک |
| صداقت | محبت | اعتماد |
| رشد فردی | رشد مشترک | رشد |
تعیین اقدام متعهدانه کوچک (۱۰ دقیقه)
- هر نفر یک رفتار کوچک انتخاب می کند که در هفته آینده انجام دهد.
مثال:
- “هر روز قبل از خواب، از تو یک چیز مثبت می گویم.”
- “هفته ای یک بار با هم پیاده روی می رویم.”
تمرین خانگی
- تمرین تنفس ذهن آگاهانه (۵ دقیقه در روز در کنار یکدیگر)
- نوشتن افکاری که باعث ناراحتی می شود و کنار آن نوشتن جمله: “این فقط یک فکر است.”
- عمل کردن به اقدام متعهدانه ای که انتخاب کردهاند.
یادآوری مهم درمانگر به زوجین در پایان:
- احساسات منفی دشمن رابطه نیستند؛ فرار از احساسات و رفتارهای هیجانی، رابطه را تهدید می کند.
- با هم رشد کنید، نه علیه هم.
نمونه جلسه دوم ACT برای زوجین
(موضوع: مدیریت تعارضها با پذیرش تفاوتها)
شروع جلسه (۵ دقیقه)
درمانگر:
«تعارض در رابطه مثل جریان آب در یک رودخانه است؛ نمی توانیم مانعش شویم، اما می توانیم یاد بگیریم چگونه در آن شنا کنیم.»
- پرسش کوتاه: “از جلسه قبلی چه چیزی را تمرین کردید؟ چه احساسی داشتید؟”
تمرین ذهن آگاهی (۱۰ دقیقه)
تمرین “گوش دادن ذهن آگاهانه“
- زوجین به مدت ۳ دقیقه بدون قطع کردن، به حرفهای هم گوش می دهند.
- سپس بدون قضاوت یا پیشنهاد، فقط احساس خود از شنیدن را بیان می کنند.
🔹 هدف: تقویت حضور ذهنی هنگام بروز اختلاف.
آموزش مفهومی (۲۰ دقیقه)
موضوع جلسه:
- اختلاف نظر طبیعی است.
- مشکل اصلی، ناتوانی در پذیرش تفاوتهای فکری و هیجانی یکدیگر است.
مدل ACT:
- پذیرش احساسات ناخوشایند (مثل خشم، ناراحتی).
- فاصله گرفتن از افکار مخرب (“او همیشه بی توجه است” → فقط یک فکر است).
- بازگشت به ارزشهای مشترک هنگام اختلاف.
تمرین «نقشه افکار و احساسات» (۲۰ دقیقه)
هر نفر باید:
- موقعیتی از اختلاف اخیر را تعریف کند (مثلاً بحث درباره مسائل مالی).
- احساسات، افکار و واکنشهای خود را روی یک کاغذ بنویسد.
| موقعیت | فکر منفی | احساس | ارزش پشت احساس | اقدام مفید |
| خرید وسایل غیر ضروری | او مرا درک نمی کند | خشم، ناامیدی | مسئولیت مالی | گفتگوی محترمانه درباره اولویتهای مالی |
🔹 درمانگر کمک می کند تا زوجین بفهمند پشت هر احساس منفی، یک ارزش مثبت پنهان شده است.
تمرین تعهد به رفتار ارزشمند (۱۵ دقیقه)
تعهد امشب:
- در اولین اختلاف، به جای حمله یا قهر، مکث کنند و از خود بپرسند:
«چطور می توانم طبق ارزشهایم عمل کنم، نه طبق عصبانیت؟»
تمرین خانگی
- ثبت سه موقعیت تعارضی کوچک و تحلیل آن با “نقشه افکار و احساسات”.
- تمرین مکث و انتخاب رفتار ذهن آگاهانه در برابر هیجانهای منفی.
- ادامه تمرین تنفس آگاهانه روزانه با هم.
جمله پایانی جلسه توسط درمانگر:
«رابطه ی سالم یعنی پذیرفتن موجهای کوچک و بزرگ، نه تلاش برای صاف کردن همیشگی دریا.»
